{"id":744,"date":"2021-12-03T16:12:12","date_gmt":"2021-12-03T13:12:12","guid":{"rendered":"http:\/\/infodemiegitimi.org\/?page_id=744"},"modified":"2022-02-04T16:29:49","modified_gmt":"2022-02-04T13:29:49","slug":"kapali-gruplar-mesajlasma-uygulamalari-ve-cevrimici-reklamlar","status":"publish","type":"page","link":"http:\/\/infodemiegitimi.org\/en\/kapali-gruplar-mesajlasma-uygulamalari-ve-cevrimici-reklamlar\/","title":{"rendered":"Kapal\u0131 Gruplar, Mesajla\u015fma Uygulamalar\u0131 ve \u00c7evrimi\u00e7i Reklamlar"},"content":{"rendered":"

Makedonyal\u0131 gen\u00e7lerin yaratt\u0131\u011f\u0131 man\u015fetlerden<\/a> Rusya\u2019n\u0131n \u0130nternet Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Ajans\u0131\u2019n\u0131n yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 Facebook reklamlar\u0131na<\/a> ve ayr\u0131mc\u0131 hashtagler kullanan otomatik ve insan koordineli a\u011flara<\/a> kadar herkes memnun ve herkes rol\u00fcn\u00fc iyi oynuyordu.<\/p>\n\n\n\n

Ancak bundan d\u00f6rt y\u0131l sonra teknoloji \u015firketlerinin birtak\u0131m \u00f6nlemler almas\u0131yla 2016 ABD Ba\u015fkanl\u0131k Se\u00e7imlerinde kullan\u0131lan stratejiler ile ilgili daha fazla fark\u0131ndal\u0131k olu\u015ftu. Google ve Facebook kullan\u0131c\u0131 politikalar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirerek<\/a> uydurma haber sitelerinin i\u00e7eriklerinden para kazan\u0131lmas\u0131n\u0131 zorla\u015ft\u0131rd\u0131. Facebook, toplumsal ve siyasi reklamlara kimin para harcad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bulmak i\u00e7in bir reklam kitapl\u0131\u011f\u0131 olu\u015fturdu<\/a>. Twitter, otomatik a\u011flar\u0131 ortadan kald\u0131rmak<\/a> i\u00e7in daha etkili bir mecra haline geldi.<\/p>\n\n\n\n

Bu \u00f6nlemlere ra\u011fmen ayr\u0131mc\u0131l\u0131k yaratanlar ve yan\u0131lt\u0131c\u0131 i\u00e7erikleri yaymak isteyenler, platformlar\u0131n de\u011fi\u015fikliklerinden etkilenmemek i\u00e7in yeni teknikler geli\u015ftirmeye ve denemeye devam ediyorlar.<\/p>\n\n\n\n

Sosyal a\u011flarda yay\u0131lan dezenformasyonun b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn Facebook Gruplar\u0131 ve kapal\u0131 mesajla\u015fma gruplar\u0131 gibi izlenmesi zor alanlara do\u011fru kayacak olmas\u0131 endi\u015fe verici bir durum.<\/p>\n\n\n\n

Facebook\u2019un en g\u00fc\u00e7l\u00fc \u00f6zelliklerinden biri olan reklamlar endi\u015fe yaratmaya devam ediyor. Bu \u00f6zellik, bir Facebook sayfas\u0131 y\u00f6neticisinin, \u00f6rne\u011fin Raleigh-Durham’da ya\u015fayan, \u00e7ocuklu, y\u00fcksek lisans derecesine sahip, Yahudi ve Elizabeth Warren’\u0131n Facebook sayfas\u0131n\u0131 be\u011fenen 32-42 ya\u015f aras\u0131 kad\u0131nlar gibi \u00e7ok belirgin bir alt grubu hedeflemesine olanak tan\u0131yor. “Karanl\u0131k reklamlar” kurulu\u015flar\u0131n belirli ki\u015fileri hedeflemesini sa\u011fl\u0131yor ancak o kurulu\u015fun kendi Facebook sayfas\u0131nda g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor, bu nedenle reklamlar\u0131n takip edilmesi de zorla\u015f\u0131yor. Facebook’un reklam kitapl\u0131\u011f\u0131<\/a>, belirli adaylar\u0131n yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 reklam t\u00fcrlerini inceleme veya \u00f6rne\u011fin “silahlar” gibi bir anahtar kelime ile arama yapma olana\u011f\u0131 sa\u011fl\u0131yor. Bu k\u0131lavuzun ilerleyen b\u00f6l\u00fcmlerinde reklam kitapl\u0131\u011f\u0131n\u0131n nas\u0131l kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klayaca\u011f\u0131z.<\/p>\n\n\n\n

Karanl\u0131k alanlar neden bu kadar endi\u015fe verici?<\/h3>\n\n\n\n

2019\u2019da Mart ay\u0131nda Mark Zuckerberg Facebook’un gizlilik odakl\u0131 politikalar\u0131 benimsemeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 duyurdu<\/a>. Bu a\u00e7\u0131klama nelerin ya\u015fanmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6steriyor. Son birka\u00e7 senedir insanlar t\u0131pk\u0131 kamusal alanlarda payla\u015f\u0131m yapt\u0131klar\u0131nda neler oldu\u011funu \u00f6\u011frendikleri gibi takip edilebilecekleri ve hedef haline gelebilecekleri alanlarda yer almamaya ba\u015flad\u0131. \u00c7ocuklar b\u00fcy\u00fcd\u00fckleri zaman, kendi bebeklik foto\u011fraflar\u0131n\u0131n Google’da aranabilir olmas\u0131na r\u0131za g\u00f6stermediklerinden dolay\u0131 \u015fikayette bulunuyorlar. \u0130nsanlar; sarho\u015fken ya da d\u00fc\u015f\u00fcnmeden g\u00f6nderdikleri tweetlerden sonra i\u015flerini kaybedebiliyor ve g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7lerinin, sigorta uzmanlar\u0131n\u0131n, s\u0131n\u0131r koruma g\u00f6revlilerinin sosyal a\u011flarda yaz\u0131lanlar\u0131 izledi\u011fini fark\u0131na var\u0131yor. Ayr\u0131ca \u00f6zellikle kad\u0131nlar\u0131 ve beyaz olmayan insanlar\u0131 hedef alan \u00e7evrimi\u00e7i taciz gibi rahats\u0131z edici bir ger\u00e7eklik de s\u00f6z konusu.<\/p>\n\n\n\n

Bunun \u00fczerine baz\u0131 insanlar Instagram profillerini gizli hale getiriyor. Baz\u0131lar\u0131 ise Facebook gizlilik politikalar\u0131n\u0131 inceliyor ve profillerinde bulunan bilgileri gizli hale getiriyor veya Twitter’da otosans\u00fcr<\/a> uyguluyor. Aktivistlere g\u00f6re d\u00fcnyan\u0131n baz\u0131 b\u00f6lgelerinde yanl\u0131\u015f bilgi payla\u015fanlar\u0131 cezaland\u0131rmay\u0131 ama\u00e7layan d\u00fczenlemeler ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc konusunda cayd\u0131r\u0131c\u0131 bir etkiye<\/a> sahip olabilir ve kapal\u0131 uygulamalar\u0131n daha fazla kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 te\u015fvik edebilir.<\/p>\n\n\n\n

Kapal\u0131 alanlara do\u011fru ya\u015fanan y\u00f6nelme anla\u015f\u0131labilir. Tarih\u00e7ilerin ge\u00e7ti\u011fimiz son on y\u0131la, insanlar\u0131n yapt\u0131klar\u0131n\u0131 ve g\u00f6r\u00fc\u015flerini payla\u015fmaktan ger\u00e7ekten mutlu olduklar\u0131 garip ve ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir d\u00f6nem olarak bakacaklar\u0131na dair \u015f\u00fcphelerimiz var. Gizlilik politikalar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda al\u0131nan manevra, \u00f6zellikle \u00e7ok g\u00fcvenilen ve yakinen bilinen ki\u015filerle yap\u0131lan k\u00fc\u00e7\u00fck grup sohbetlerine benzeri bir norma ge\u00e7i\u015fi temsil ediyor olabilir.<\/p>\n\n\n\n

2019 Reuters Enstit\u00fcs\u00fc Dijital Haber Raporu<\/a>‘ndan al\u0131nan a\u015fa\u011f\u0131daki grafik, ka\u00e7 ki\u015finin haberleri ve siyasetin gidi\u015fat\u0131n\u0131 takip etmek i\u00e7in Facebook ve WhatsApp’taki gruplara g\u00fcvendi\u011fini g\u00f6steriyor.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
\u015eekil 1: Haberler ve siyasetin gidi\u015fat\u0131n\u0131 Facebook ve WhatsApp gruplara gruplar\u0131 ile takip edenler<\/em>.
Reuters Gazetecilik Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Enstit\u00fcs\u00fc.<\/em><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Ancak viral i\u00e7eriklerin ve yanl\u0131\u015f bilgilerin yay\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 anlamaya, \u00e7\u00fcr\u00fctmeye ve yava\u015flatmaya \u00e7al\u0131\u015fan gazeteciler i\u00e7in bu de\u011fi\u015fim durumu daha da zorla\u015ft\u0131r\u0131yor. Bilgiler ister WhatsApp\u2019ta ister Facebook Messenger\u2019da olsun kapal\u0131 mesajla\u015fma uygulamalar\u0131nda dola\u015ft\u0131\u011f\u0131nda kayna\u011f\u0131 ve meta-verisi bulunmaz. Bu nedenle bu t\u00fcr i\u00e7eriklerin nerede yay\u0131lmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve a\u011f i\u00e7erisinde nas\u0131l dola\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 takip etmenin bir yolu da yok.<\/p>\n\n\n\n

Bu alanlar\u0131n \u00e7o\u011fu \u015fifrelenmi\u015ftir. Onlar\u0131 TweetDeck<\/a> veya CrowdTangle<\/a> gibi ara\u00e7larla izlemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ayr\u0131ca WhatsApp\u2019ta \u015f\u00fcpheli bilgileri arayabilece\u011finiz geli\u015fmi\u015f arama \u00f6zelli\u011fi de yok. \u015eifreleme, dezenformasyonun izlenmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda \u00f6zellikle se\u00e7menleri bask\u0131lamak i\u00e7in olu\u015fturulmu\u015f kampanyalar gibi gizlenmek \u00fczere tasarlanm\u0131\u015f dezenformasyonlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan sorun yaratabilir. BuzzFeed’den Jane Lytvynenko d\u00fczenli olarak son dakika haberlerindeki s\u00f6ylentileri ve yanl\u0131\u015f bilgileri takip ediyor. 2019  y\u0131l\u0131n\u0131n A\u011fustos ay\u0131 ortalar\u0131nda El Paso, Teksas ve Ohio Dayton’daki kitlesel silahl\u0131 sald\u0131r\u0131lar s\u0131ras\u0131nda meydana gelen olaylar\u0131 izlerken, ilk kez Facebook Messenger, Telegram, Snapchat ve Facebook Group dahil olmak \u00fczere kapal\u0131 ortamlarda y\u00fcksek d\u00fczeyde sorunlu i\u00e7eri\u011fin dola\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zlemledi ve Buzfeed\u2019te bu deneyimini yazd\u0131<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
\u015eekil 2: Kapal\u0131 mesajla\u015fma uygulamalar\u0131nda El Paso ve Dayton sald\u0131r\u0131lar\u0131 hakk\u0131nda yanl\u0131\u015f bilgiler dola\u015ft\u0131.<\/em><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Yanl\u0131\u015f bilgilerin yay\u0131l\u0131mdaki bu de\u011fi\u015fim gazeteciler i\u00e7in bilhassa etik olarak yeni zorluklar yarat\u0131yor. Siz bu gruplar\u0131 nas\u0131l ke\u015ffediyorsunuz? Buldu\u011funuz bu gruplara kat\u0131lmal\u0131 m\u0131s\u0131n\u0131z? Kapal\u0131 bir mesajla\u015fma uygulamas\u0131nda bir gruba kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131zda kim oldu\u011funuz konusunda \u015feffaf olman\u0131z gerekir mi? Bu gruplardan toplad\u0131\u011f\u0131n\u0131z bilgileri payla\u015fabilir misiniz? Bu t\u00fcr gruplardan bilgi toplama s\u00fcrecini otomatikle\u015ftirebilir misiniz? Bu k\u0131lavuz boyunca bu sorular\u0131 ve daha fazlas\u0131n\u0131 ele alaca\u011f\u0131z.<\/p>\n\n\n\n

Reklam k\u00fct\u00fcphanelerini anlamak<\/h3>\n\n\n\n

Facebook Reklam K\u00fct\u00fcphanesi, Facebook\u2019ta yay\u0131nlanan reklamlar\u0131 ara\u015ft\u0131rman\u0131z\u0131 sa\u011flar. Bunun i\u00e7in bir Facebook hesab\u0131n\u0131z\u0131n olmas\u0131 gerekmez; k\u00fct\u00fcphanede herhangi bir konuyla ilgili aktif ve aktif olmayan reklamlar\u0131 inceleyebilirsiniz.<\/p>\n\n\n\n

Bu ara\u00e7, gazeteciler ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar i\u00e7in, d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndaki siyasi reklamlar hakk\u0131nda, onlara kimin para \u00f6dedi\u011fi de dahil olmak \u00fczere, bilgiye ula\u015fmak ve bu bilgiyi takip etmek i\u00e7in benzeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir ara\u015ft\u0131rma alan\u0131 sunuyor.<\/p>\n\n\n\n

Reklam k\u00fct\u00fcphanesinde ara\u015ft\u0131rma yapman\u0131n iki ana y\u00f6ntemi var: (i) Facebook sayfa ad\u0131na g\u00f6re arama yapman\u0131z\u0131 sa\u011flayan \u201ct\u00fcm\u00fcn\u00fc ara\u201d se\u00e7ene\u011fi ve (ii) anahtar kelimelere g\u00f6re arama yapman\u0131z\u0131 sa\u011flayan \u201ckonu, se\u00e7imler ve siyaset\u201d se\u00e7ene\u011fi. \u00d6rne\u011fin, “iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi” i\u00e7in arama yaparsan\u0131z k\u00fct\u00fcphanede bu konuyla ilgili yay\u0131nlanm\u0131\u015f t\u00fcm aktif ve aktif olmayan reklamlar\u0131n bir listesini g\u00f6rebilirsiniz.<\/p>\n\n\n\n

G\u00f6nderilere t\u0131klayarak reklam\u0131 kimin finanse etti\u011fini, nerede g\u00f6sterildi\u011fini, hangi demografik grubun hedeflendi\u011fini, reklama ne kadar harcand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve daha detayl\u0131 bir\u00e7ok bilgiyi \u00f6\u011frenebilirsiniz.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
\u015eekil 3: Facebook Reklam K\u00fct\u00fcphanesi, belirli bir konuda yay\u0131nlanm\u0131\u015f t\u00fcm aktif ve aktif olmayan reklamlar\u0131n listesini g\u00f6sterir. Ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc \u00e7evirmen taraf\u0131ndan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/em><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

T\u00fcm d\u00fcnyadaki reklamlara m\u0131 yoksa belirli bir \u00fclkedeki reklamlara m\u0131 bakmak istedi\u011finizi, aktif reklamlar\u0131 m\u0131 aktif olmayan reklamlar\u0131 m\u0131 incelemek istedi\u011finizi ya da her ikisini bir arada m\u0131 g\u00f6rmek istedi\u011finizi belirlemek i\u00e7in araman\u0131z\u0131 \u00e7e\u015fitli filtrelerle s\u0131n\u0131rland\u0131rabilir ya da geni\u015fletebilirsiniz. Ayr\u0131ca anahtar kelimeleri arad\u0131ktan sonra sonu\u00e7lar\u0131 belirli Facebook sayfalar\u0131na g\u00f6re filtreleyebilirsiniz. <\/p>\n\n\n\n

\u00d6rne\u011fin \u201csilahlar\u201d aramas\u0131 yapt\u0131ktan sonra reklam kampanyas\u0131 ve finansman\u0131 hakk\u0131nda detayl\u0131 ara\u015ft\u0131rma yapmak i\u00e7in filtreleme \u00f6nerilerinden \u201cAramaya devam edece\u011fim\u201d butonunu t\u0131klayarak sonu\u00e7lar\u0131 filtreleyebilirsiniz.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
\u015eekil 4: Reklam K\u00fct\u00fcphanesi, arama sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00fclke, dil, platforma g\u00f6re s\u0131n\u0131rlaman\u0131za olanak tan\u0131r. Ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc yazar taraf\u0131ndan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/em><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Facebook Reklam K\u00fct\u00fcphanesi Raporu, farkl\u0131 \u00fclkeler ve tarih aral\u0131klar\u0131 i\u00e7in toplumsal olaylar, se\u00e7imler ve siyaset ile ilgili yay\u0131nlanan t\u00fcm Facebook reklamlar\u0131na genel bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 edinmesinizi sa\u011flar. Daha detayl\u0131 analiz i\u00e7in bu raporlar\u0131 CSV format\u0131nda indirebilirsiniz.<\/p>\n\n\n\n

Daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 veriler kullanmak veya kendi Facebook reklam veri taban\u0131n\u0131z\u0131 olu\u015fturmak i\u00e7in Facebook Reklam K\u00fct\u00fcphanesi API’sine eri\u015febilirsiniz. Facebook, API kurulum ve kullan\u0131m talimatlar\u0131n\u0131 i\u00e7eren bir k\u0131lavuz<\/a> yay\u0131nlad\u0131. <\/p>\n\n\n\n

Bu k\u00fct\u00fcphanenin de k\u0131s\u0131tlar\u0131 s\u00f6z konusu. Facebook API\u2019si kusurlar\u0131 nedeniyle, izleme ve ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n g\u00fcvenilirli\u011fini etkileyebilecek eksik veri sundu\u011fu i\u00e7in ele\u015ftiriliyor<\/a>. Bununla beraber reklam k\u00fct\u00fcphanesini kullan\u0131rken reklam engelleyicinizi kapatt\u0131\u011f\u0131n\u0131zdan emin olun (aramalar\u0131n\u0131z\u0131 etkileyebilir) ve araman\u0131zda herhangi bir sonu\u00e7 g\u00f6r\u00fcnmezse bu durumu sorgulay\u0131n.  E\u011fer sayfay\u0131 yeniler ve aramay\u0131 yeniden yaparsan\u0131z, yeni bir sonu\u00e7 listesi elde edersiniz.<\/p>\n\n\n\n

Google reklamlar\u0131 \u015feffafl\u0131k raporu<\/h3>\n\n\n\n

Google, Reklam \u015eeffafl\u0131\u011f\u0131<\/a> arac\u0131n\u0131 A\u011fustos 2018’de duyurdu. Bu ara\u00e7 tam olarak Facebook reklam k\u00fct\u00fcphanesi ile ayn\u0131 i\u015flevselli\u011fe sahip de\u011fil. \u015eu anda yaln\u0131zca ABD, Avrupa, Yeni Zelanda ve Hindistan’da kullan\u0131labiliyor. Bununla birlikte bu ara\u00e7 Google Reklam a\u011flar\u0131n\u0131, YouTube’u ve di\u011fer Google ortakl\u0131klar\u0131ndaki reklamlar\u0131 da i\u00e7eriyor.<\/p>\n\n\n\n

Google\u2019a g\u00f6re veri taban\u0131 haftal\u0131k g\u00fcncelleniyor ve “bir aday\u0131n, mevcut bir makam sahibinin veya parlamenter sistemdeki bir siyasi partinin yer ald\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imlerle ilgili reklamlara yapt\u0131\u011f\u0131 harcamalar” hakk\u0131nda bilgi i\u00e7eriyor.<\/p>\n\n\n\n

B\u00f6lgelerden birine t\u0131klad\u0131\u011f\u0131n\u0131zda kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z ilk \u015fey se\u00e7im b\u00f6lgelerine g\u00f6re reklam harcamalar\u0131n\u0131 g\u00f6steren bir haritad\u0131r: \u00d6rne\u011fin, AB\u2019deki \u00fclkeler, ABD veya Hindistan\u2019daki eyaletler.<\/p>\n\n\n\n

A\u015fa\u011f\u0131ya indi\u011finizde kay\u0131tl\u0131 reklam-verenlerin harcad\u0131klar\u0131 miktar\u0131 ve genel b\u00f6lge i\u00e7indeki t\u00fcm reklamlar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleyebilirsiniz. Kullan\u0131c\u0131lar bu reklamlar\u0131 tarihe, harcamaya, etkile\u015fime ve t\u00fcr\u00fcne g\u00f6re inceleyebilir. <\/p>\n\n\n\n

Bunlar\u0131n alt\u0131nda ise en \u00e7ok reklam harcamas\u0131 yapan siyasi kampanya organizasyonlar\u0131n\u0131 derinlemesine incelemek, ne kadar para harcad\u0131klar\u0131n\u0131 ve reklamlar\u0131n nas\u0131l g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

Kullan\u0131c\u0131lar ayr\u0131ca her b\u00f6lgede adaya veya anahtar kelimeye g\u00f6re arama yapabilir ve daha detayl\u0131 incelemek i\u00e7in verileri CSV format\u0131nda indirebilir.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
\u015eekil 5: Google Reklam \u015eeffafl\u0131\u011f\u0131 arac\u0131. Ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc \u00e7evirmen taraf\u0131ndan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/em><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Twitter reklamlar\u0131<\/h3>\n\n\n\n

2019 y\u0131l\u0131 Kas\u0131m ay\u0131nda Twitter CEO’su Jack Dorsey Twitter\u2019da siyasi partilerin, siyasi adaylar\u0131n veya reklam yay\u0131nlamak isteyen se\u00e7ilmi\u015f veya atanm\u0131\u015f yetkililerinkiler de dahil olmak \u00fczere t\u00fcm d\u00fcnyada siyasi reklamlar\u0131 k\u0131s\u0131tlayaca\u011f\u0131n\u0131 duyurdu. 22 Kas\u0131m 2019\u2019da Twitter sadece ABD\u2019de reklam yay\u0131nlanmas\u0131na izin vererek d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda siyasi reklamlar\u0131 yasaklayarak i\u00e7erik politikas\u0131n\u0131 g\u00fcncelledi<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Twitter’\u0131n 2018 yaz\u0131nda kullan\u0131ma sundu\u011fu Reklam \u015eeffafl\u0131\u011f\u0131 Merkezi<\/a>, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Twitter’daki sponsorlu tweet’lerin ve video reklamlar\u0131n\u0131n aranabildi\u011fi bir veri taban\u0131 g\u00f6revi g\u00f6r\u00fcyor. Bu ara\u00e7 son yedi g\u00fcn i\u00e7inde d\u00fcnyan\u0131n herhangi bir yerinden verilen reklamlar\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fclemenizi sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Web sitesinin sa\u011f \u00fcst k\u00f6\u015fesinde, Twitter Reklam \u015eeffafl\u0131\u011f\u0131 Merkezi’nin en g\u00fc\u00e7l\u00fc arac\u0131 yer al\u0131yor: Kullan\u0131c\u0131lar\u0131n herhangi bir hesab\u0131 bulmas\u0131na ve son yedi g\u00fcn i\u00e7inde verdi\u011fi reklamlar\u0131 g\u00f6rmesine olanak tan\u0131yan bir arama \u00e7ubu\u011fu.<\/p>\n\n\n\n

Snapchat reklamlar\u0131<\/h3>\n\n\n\n

Siyasi veya kamuoyunda tart\u0131\u015fmal\u0131 bir konu hakk\u0131nda belirli bir g\u00f6r\u00fc\u015f a\u00e7\u0131klamak \u00fczere verilen reklamlardan olu\u015fan bir a\u00e7\u0131k k\u00fct\u00fcphane olu\u015fturarak gelmesi muhtemel ele\u015ftirilerin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7meye \u00e7al\u0131\u015fan Snapchat’ten bahsetmek m\u00fchim.<\/p>\n\n\n\n

Snapchat Siyasi Reklamlar K\u00fct\u00fcphanesi<\/a>\u2019nin sunduklar\u0131 basit ancak ayr\u0131nt\u0131l\u0131. Kullan\u0131c\u0131lar, 2018, 2019 ve 2020 y\u0131llar\u0131nda yay\u0131nlanan reklamlar\u0131n detayl\u0131 verilerini indirebilir ve her bir reklamla ilgili reklam\u0131 veren kurulu\u015flara, harcanan b\u00fct\u00e7eye, etkile\u015fimlere, mesajlara, demografiye, ba\u011flant\u0131lara ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fclere bakarak verileri inceleyebilir. Bu tablo 2020 i\u00e7in \u015fimdiye kadar 5.500’den fazla reklam i\u00e7eriyor ve burada tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z di\u011fer platformlardaki eksik olan veri kategorilerini de sunuyor.<\/p>\n\n\n\n

Facebook gruplar\u0131<\/h3>\n\n\n\n

T\u00fcrler<\/h4>\n\n\n\n

\u0130ki t\u00fcr Facebook grubu vard\u0131r: Herkese a\u00e7\u0131k ve \u00fcyelere \u00f6zel. Bu se\u00e7enek Facebook grubuna kimlerin kat\u0131labilece\u011fini g\u00f6sterir. Ayr\u0131ca g\u00fcvenlik k\u0131sm\u0131ndan gruplar gizli olarak ayarlanabilir; bu da demek oluyor ki, bu gruplar Facebook\u2019un genel arama \u00f6zelli\u011fi ile arand\u0131klar\u0131nda bulunamazlar.<\/p>\n\n\n\n

A\u015fa\u011f\u0131da referans olarak kullan\u0131labilecek tablo, grup t\u00fcrleri aras\u0131ndaki farklar\u0131 a\u00e7\u0131klamaya yard\u0131mc\u0131 olmaktad\u0131r. Herkese a\u00e7\u0131k ve \u00fcyelere \u00f6zel gruplar bir Facebook aramas\u0131nda bulunabilir. Ancak bu \u00fcyelere \u00f6zel bir grupsa kat\u0131l\u0131m talebi g\u00f6ndermeniz gerekir. Grubun y\u00f6neticisi iste\u011finizi onaylar veya reddeder.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
\u015eekil 6: Mark Zuckerberg Facebook gruplar\u0131na yeniden odaklan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131yor. Ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc yazar taraf\u0131ndan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/em><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Bazen bu gruplar size g\u00f6r\u00fc\u015fleriniz ve fikirleriniz hakk\u0131nda \u00f6zel sorular sorabilir veya gizlilik veya davran\u0131\u015f kurallar\u0131n\u0131 kabul etmenizi isteyebilir. (Bu durum, a\u015fa\u011f\u0131da belirtti\u011fimiz \u00fczere gazeteciler i\u00e7in etik zorluklar yaratabilir.)<\/p>\n\n\n\n

\"\"
\u015eekil 7: \u00dc\u00e7 t\u00fcr Facebook grubu. Ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc yazar taraf\u0131ndan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/em><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Facebook Gruplar\u0131n\u0131 nas\u0131l arayabiliriz?<\/h4>\n\n\n\n

Gruplar\u0131 Facebook arama \u00e7ubu\u011funu kullanarak arayabilirsiniz. A\u015fa\u011f\u0131da \u201cAnneler ve Silahlar\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 basit bir arama \u00f6rne\u011fi var. \u00c7\u0131kan sonu\u00e7larda g\u00f6rebilece\u011finiz \u00fczere Facebook \u201cAnneler\u201d kelimesini al\u0131r ve i\u00e7inde \u201canne\u201d ge\u00e7en sonu\u00e7lar\u0131 kar\u015f\u0131n\u0131za \u00e7\u0131kar\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
\u015eekil 8: Belirli bir konuyla ilgili gruplar\u0131 aramak istedi\u011finizde Facebook’un arama \u00e7ubu\u011funu kullanabilirsiniz. Ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc yazar taraf\u0131ndan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Daha karma\u015f\u0131k aramalar yapman\u0131z gerekiyorsa, Google’da arama ara\u00e7lar\u0131n\u0131 kullanarak aramay\u0131 \u015fu \u015fekilde yapabilirsiniz: \u201cAnneler AND silahlar\u201d \u201cel paso\u201d site:facebook.com\/groups<\/p>\n\n\n\n

Facebook’un 2017’de gazeteciler i\u00e7in \u00fccretsiz hale getirdi\u011fi CrowdTangle arac\u0131n\u0131 kullanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z s\u00fcrece Facebook gruplar\u0131n\u0131 izlemek \u00e7ok kolay de\u011fil.<\/p>\n\n\n\n

CrowdTangle’da herkese a\u00e7\u0131k olan Facebook gruplar\u0131n\u0131n listelerini olu\u015fturabilir ve gruplardaki en pop\u00fcler g\u00f6nderiler hakk\u0131nda d\u00fczenli \u015fekilde g\u00fcncellemeler alabilirsiniz. Ancak CrowdTangle kamusal bilgi i\u00e7ermez, bu nedenle kapal\u0131 veya gizli gruplara yaln\u0131zca Facebook platformu kullan\u0131larak eri\u015filebilir.<\/p>\n\n\n\n

Bununla ilgili daha fazla bilgi almak i\u00e7in First Draft\u2019\u0131n Sosyal A\u011flarda Haber Toplama ve \u0130zleme Temel K\u0131lavuzuna<\/a> bakabilirsiniz.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
\u015eekil 9: Takip edece\u011finiz Facebook grup listelerini olu\u015fturmak i\u00e7in CrowdTangle’i kullanabilirsiniz. Ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc yazar taraf\u0131ndan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Kapal\u0131 mesajla\u015fma uygulamalar\u0131<\/h3>\n\n\n\n

Kapal\u0131 mesajla\u015fma uygulamalar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131 k\u00fcresel olarak \u00f6nem te\u015fkil etmektedir. D\u00fcnyada 1,5 milyardan fazla WhatsApp kullan\u0131c\u0131s\u0131 ve 1,3 milyar Facebook Messenger kullan\u0131c\u0131s\u0131 var. Bununla beraber G\u00fcney Kore’de KakaoTalk ve \u00c7in’de WeChat gibi \u00fclkelere \u00f6zg\u00fc uygulamalar var. Farkl\u0131 \u00fclkelerde de kullan\u0131ma a\u00e7\u0131k olsalar dahi, baz\u0131 uygulamalar baz\u0131 \u00fclkelerde daha pop\u00fcler: \u00f6rne\u011fin \u0130ran\u2019da Telegram, Myanmar\u2019da Viber ve Japonya\u2019da LINE gibi.<\/p>\n\n\n\n

Ancak bu uygulamalar\u0131n \u015fifreleme d\u00fczeyleri birbirinden farkl\u0131. \u00d6rne\u011fin, WhatsApp varsay\u0131lan olarak \u015fifrelenirken Telegram<\/a> iki \u00e7evrimi\u00e7i kullan\u0131c\u0131 aras\u0131nda sesli aramalar ve iste\u011fe ba\u011fl\u0131 u\u00e7tan uca \u015fifreli “gizli” sohbetler i\u00e7in u\u00e7tan uca \u015fifreleme sa\u011flar, gruplar veya kanallar i\u00e7in ise \u015fifreleme yapmaz<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Kendinizi ve kaynaklar\u0131n\u0131z\u0131 ger\u00e7ekten korumak istiyorsan\u0131z, \u015fifreleme ve belirli bir s\u00fcre sonra mesajlar\u0131n kendi kendini ortadan kald\u0131rma se\u00e7ene\u011fini i\u00e7erdi\u011fi i\u00e7in Signal \u00e7o\u011fu g\u00fcvenlik uzman\u0131n\u0131n gazeteciler i\u00e7in \u00f6nerdi\u011fi bir uygulamad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Kapal\u0131 mesajla\u015fma uygulamalar\u0131n\u0131 SMS’in ba\u015fka bir versiyonu olarak g\u00f6rerek g\u00f6z ard\u0131 etmek kolay. Ancak bu alanlar\u0131n farkl\u0131 topluluklar taraf\u0131ndan \u00e7ok farkl\u0131 \u015fekillerde kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamak \u00f6nemli. \u00d6rne\u011fin, 2019 Reuters Enstit\u00fcs\u00fc Dijital Haber Raporu\u2019na g\u00f6re Brezilya, Malezya ve G\u00fcney Afrika gibi yerlerde kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n yakla\u015f\u0131k yar\u0131s\u0131 haberlere ula\u015fmak i\u00e7in WhatsApp kullan\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
\u015eekil 10: Kapal\u0131 mesajla\u015fma uygulamalar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131.
Reuters Gazetecilik Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Enstit\u00fcs\u00fc, 2019 Reuters Enstit\u00fcs\u00fc Dijital Haber Raporu.<\/em><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

WhatsApp<\/h3>\n\n\n\n

WhatsApp d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda en pop\u00fcler mesajla\u015fma uygulamas\u0131d\u0131r. 1,5 milyar kullan\u0131c\u0131n\u0131n \u00fcye oldu\u011fu Facebook\u2019un sahip oldu\u011fu WhatsApp \u0130spanya, Brezilya ve Hindistan gibi \u00fclkelerde en \u00e7ok kullan\u0131lan mesajla\u015fma uygulamas\u0131d\u0131r. Uygulamaya grup sohbeti \u00f6zelli\u011finin eklenmesi mobil ileti\u015fimde devrim yaratt\u0131 ve protestolar, etkinlikler ve se\u00e7imler hakk\u0131nda bilgi al\u0131\u015fveri\u015finde bulunmak isteyenler i\u00e7in Whatsapp en pop\u00fcler ara\u00e7lardan biri haline geldi.<\/p>\n\n\n\n

WhatsApp’\u0131n u\u00e7tan uca \u015fifrelemesi ile bu gruplar\u0131n kapal\u0131 yap\u0131s\u0131 gazetecilerin ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n mesajla\u015fma servisini takip etmesini engelledi. Ancak son y\u0131llarda, mesajlar\u0131 takip etmenin birka\u00e7 farkl\u0131 yolu ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. <\/p>\n\n\n\n

 \u201cchat.whatsapp.com\u201d adresine girerek Google, Facebook, Twitter ve Reddit gibi platformlarda herkese a\u00e7\u0131k WhatsApp gruplar\u0131n\u0131 manuel olarak arayabilirsiniz. Her gruba kat\u0131labilir ve gruplar\u0131 ayr\u0131 ayr\u0131 izleyebilirsiniz. Bu gruplardan toplad\u0131\u011f\u0131n\u0131z bilgileri nas\u0131l kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z ise etik de\u011ferlendirme gerektirir (a\u015fa\u011f\u0131daki a\u00e7\u0131klamalara bak\u0131n\u0131z).<\/p>\n\n\n\n

Bu gruplar\u0131 hesaplamal\u0131\/bili\u015fimsel olarak izlemenin bir yolu var, ancak bu izleme WhatsApp’\u0131n Hizmet \u015eartlar\u0131n\u0131 ihlal ediyor. Bulundu\u011funuz \u00fclkeye ba\u011fl\u0131 olarak herkese a\u00e7\u0131k WhatsApp gruplar\u0131 i\u00e7in web\u2019i  kar\u0131\u015f kar\u0131\u015f ara\u015ft\u0131rabilirsiniz (bir ba\u015fka deyimle kaz\u0131yabilirsiniz). Bu teknik, genellikle, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar taraf\u0131ndan kullan\u0131lm\u0131\u015f<\/a> ve bu yakla\u015f\u0131m\u0131n etik olup olmad\u0131\u011f\u0131<\/a> konusunda tart\u0131\u015fmalar ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Burada k\u0131saca \u00f6zetlenen kaz\u0131ma ve \u015fifre \u00e7\u00f6zme y\u00f6ntemleri, \u00f6zellikle gizlilik ihlalleri konusunda ciddi etik sorular ortaya \u00e7\u0131karmaktad\u0131r. Siz veya kurulu\u015funuz bu teknikleri kullanmadan \u00f6nce bu sorular\u0131 dikkatlice d\u00fc\u015f\u00fcnmeli ve planlamal\u0131s\u0131n\u0131z.<\/p>\n\n\n\n

Belirli bilgilere ula\u015fmak i\u00e7in WhatsApp’\u0131 izlemenin ve ara\u015ft\u0131rman\u0131n en temel yolu, belirli konular ile ilgili haber merkezindeki bir telefona g\u00f6nderilebilecek bir bilgi hatt\u0131 olu\u015fturmakt\u0131r. Bilginin ve ipu\u00e7lar\u0131n\u0131n miktar\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak bunu, gelen bilgileri d\u00fczenleme konusunda da size esneklik sa\u011flayan bir \u00f6deme hizmeti olan Zendesk ile entegre edebilirsiniz.<\/p>\n\n\n\n

First Draft’\u0131n 2018 Brezilya se\u00e7imleriyle ilgili y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc profesyonel ve profesyonel olmayan gazetecilerin bir arada \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 i\u015fbirlik\u00e7i gazetecilik projesi Comprova’da<\/a>, se\u00e7im g\u00fcn\u00fcnden 12 hafta \u00f6nce merkezi bir ihbar hatt\u0131 olu\u015fturuldu ve bu ihbar hatt\u0131na halktan 100.000’den fazla mesaj geldi.<\/p>\n\n\n\n

Telegram<\/h3>\n\n\n\n

Telegram, \u015fifrelenmi\u015f bire bir sohbetler ve gruplar d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, WhatsApp ile benzer i\u015flevselli\u011fe sahiptir. Ancak WhatsApp gruplar\u0131 256 \u00fcyeyle s\u0131n\u0131rl\u0131yken, Telegram’\u0131n temel gruplar\u0131na 200 \u00fcye kat\u0131labilir. Telegram’daki s\u00fcper gruplara ise 100.000 ki\u015fi dahil edilebilir.<\/p>\n\n\n\n

Telegram’\u0131n WhatsApp’tan temel fark\u0131, bir ki\u015fi veya kurulu\u015fun s\u0131n\u0131rs\u0131z say\u0131da aboneye yay\u0131n yapmas\u0131na ve bilgi payla\u015fmas\u0131na izin veren kanallar isimli bir \u00f6zelli\u011fe sahip olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Telegram, radikallerin tercih etti\u011fi bir mesajla\u015fma platformu olarak \u00fcn kazand\u0131. Bir zamanlar I\u015e\u0130D destek\u00e7ileri i\u00e7in bir alan olan bu platform, b\u00fcy\u00fck platformlar\u0131n topluluk kurallar\u0131n\u0131 ihlal eden faaliyetlere kar\u015f\u0131 \u00f6nlem almaya ba\u015flamas\u0131yla di\u011fer radikal gruplar\u0131n da s\u0131kl\u0131kla kulland\u0131\u011f\u0131 bir platform haline geldi.<\/p>\n\n\n\n

Discord<\/h3>\n\n\n\n

Discord, oyun oynayanlar aras\u0131nda pop\u00fcler olan ger\u00e7ek zamanl\u0131 bir mesajla\u015fma uygulamas\u0131. Ayr\u0131ca son birka\u00e7 y\u0131lda, siyasi ve sosyal olaylar\u0131n tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 sanal bir merkez olarak \u00fcn kazand\u0131. #MacronLeak bilgi s\u0131zd\u0131r\u0131lmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda bu platformda taktikler ve teknikler<\/a> hakk\u0131nda konu\u015fan insanlar bulmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fc. Buna ilaveten, Reddit ve 4chan gibi anonim forumlarda da Discord topluluklar\u0131na ba\u011flant\u0131 linkleri bulabilirsiniz.<\/p>\n\n\n\n

Discord, lonca olarak da bilinen sunucular taraf\u0131ndan d\u00fczenleniyor. 2016 ABD ara se\u00e7imleri \u00f6ncesinde, \u00e7e\u015fitli sunucularda insanlar\u0131n belirli kampanyalar veya adaylar etraf\u0131nda koordine oldu\u011fu sohbetleri takip etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n

BBC eski sosyal medya edit\u00f6r\u00fc Mark Frankel, kapal\u0131 ve yar\u0131 kapal\u0131 alanlardan haber yapan gazeteciler i\u00e7in 2018 y\u0131l\u0131nda haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 k\u0131lavuzda<\/a> Discord’u \u015fu \u015fekilde anlat\u0131yordu:<\/p>\n\n\n\n

\u201cTamamen a\u00e7\u0131k veya kamusal bir \u00e7evrimi\u00e7i forumda sohbet etme konusunda rahats\u0131zl\u0131k duyanlar i\u00e7in Discord alternatif bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131 sa\u011fl\u0131yor. Farkl\u0131 sunucularda yapt\u0131\u011f\u0131m g\u00fcnl\u00fck aramalarda, bir\u00e7ok ki\u015finin halka a\u00e7\u0131k web sitelerinde daha \u00f6nce g\u00f6rmedi\u011fim belgelerin ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131 payla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve Trump y\u00f6netiminin \u00e7ocuk g\u00f6\u00e7menlere kar\u015f\u0131 tutumundan ABD Y\u00fcksek Mahkemesi kararlar\u0131na ve vali se\u00e7imlerine kadar bir\u00e7ok konuda \u00f6zg\u00fcr bir \u015fekilde konu\u015ftu\u011funu g\u00f6rd\u00fcm. Bir\u00e7ok a\u00e7\u0131dan bu platform, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde, anonim gruplar\u0131n MySpace, AOL veya Yahoo’da olu\u015fturdu\u011fu sosyal a\u011f\u0131n ilk g\u00fcnlerini an\u0131msat\u0131yor.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Baz\u0131 sunucular a\u00e7\u0131kt\u0131r ve herkes bu sunuculara kat\u0131labilir. Baz\u0131lar\u0131 ise farkl\u0131 dijital profillere ba\u011flanarak kimli\u011finizi do\u011frulaman\u0131z\u0131 ister ve t\u0131pk\u0131 Facebook gruplar\u0131nda oldu\u011fu gibi sizi kabul etmeden \u00f6nce sorular sorar.<\/p>\n\n\n\n

Frankel’in k\u0131lavuzunda bulunan a\u015fa\u011f\u0131daki ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc bu g\u00fcvenlik do\u011frulamas\u0131 i\u00e7in yap\u0131lan ve titiz bir \u015fekilde haz\u0131rlanm\u0131\u015f sorulardan birini g\u00f6steriyor.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
\u015eekil 11: Discord’ta g\u00fcvenlik sorular\u0131. Ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc Mark Frankel taraf\u0131ndan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/em><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Discord’da ara\u015ft\u0131rma yapmak isteyen gazetecilerin VPN kullanmas\u0131n\u0131 \u00f6neriyoruz. Ayr\u0131ca, platformda olman\u0131n getirdi\u011fi baz\u0131 zorluklar hakk\u0131nda edit\u00f6r\u00fcn\u00fczle \u00f6nceden g\u00f6r\u00fc\u015fmenizi \u00f6neririz. Bu alanlarda gizlenmek m\u00fcmk\u00fcn olsa da kapal\u0131 uygulamalardan elde edilen bilgileri yay\u0131nlaman\u0131n potansiyel sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek gerekir. Daha fazla bilgi i\u00e7in bu k\u0131lavuzun sonundaki etik de\u011ferlendirmeler b\u00f6l\u00fcm\u00fcne bakabilirsiniz.<\/p>\n\n\n\n

Trushar Barot ve Eytan Oren taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan \u201c2015 Sohbet Uygulamalar\u0131 K\u0131lavuzu<\/a>\u201d ve Net Alert\u2019in haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131  \u201cSohbetinizi G\u00fcvende Tutun<\/a>\u201d k\u0131lavuzunu inceleyebilirsiniz.<\/p>\n\n\n\n

Etik De\u011ferlendirme<\/h3>\n\n\n\n

Gerek potansiyel olarak sald\u0131rgan gruplar\u0131n ideolojilerini anlamak gerekse de geleneksel olarak gizli tutulan bir topluluk hakk\u0131nda bir haber yapmak i\u00e7in kapal\u0131 gruplara ve mesajla\u015fma uygulamalar\u0131na girmek; etik, g\u00fcvenlik ve hatta muhtemelen yasal kapsamda zorluklar yarat\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Kapal\u0131 bir Facebook grubundaki bir yorumu medya taraf\u0131ndan g\u00fcndeme ta\u015f\u0131nan bir kad\u0131n\u0131n deneyimini anlatan ABC Avusturalya\u2019n\u0131n bu yaz\u0131s\u0131<\/a>, gazetecilerin verdi\u011fi k\u00fc\u00e7\u00fck kararlar\u0131n, o kelimelerin sahibi olan ki\u015filer \u00fczerinde ne denli b\u00fcy\u00fck bir etki yaratabildi\u011fini g\u00f6stermesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan okunmaya de\u011fer bir \u00f6rnek.<\/p>\n\n\n\n

Haber yapmaya ba\u015flamadan \u00f6nce, kurumunuzun kapal\u0131 \u00e7evrimi\u00e7i alanlarda haber toplamayla ilgili mevcut politikas\u0131n\u0131 edit\u00f6r, etik kurulu ve hukuk ekibiyle birlikte dikkatlice g\u00f6zden ge\u00e7irin. Kurulu\u015funuzun b\u00f6yle bir politikas\u0131 yoksa, haber toplama i\u015fleminizi ger\u00e7ekle\u015ftirebilmek i\u00e7in bu kurullarla g\u00f6r\u00fc\u015febilirsiniz.<\/p>\n\n\n\n

Sorulacak ilk soru:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Arad\u0131\u011f\u0131n\u0131z bilgiyi kapal\u0131 \u00e7evrim i\u00e7i alanlara girmeden elde etmenin yollar\u0131 var m\u0131?<\/p>\n\n\n\n

Gizlili\u011fe Kar\u015f\u0131 Kamu Yarar\u0131<\/h3>\n\n\n\n

Cevab\u0131n\u0131z hay\u0131r ise, a\u015fa\u011f\u0131daki sorulara ge\u00e7menizi \u00f6neririz. Bu sorular kamu yarar\u0131na kar\u015f\u0131 gizlili\u011fi ve olu\u015fabilecek zarar\u0131 de\u011ferlendirmenizi ve orant\u0131l\u0131l\u0131k hakk\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnmenizi sa\u011flayabilir:<\/p>\n\n\n\n